Elektrische wagens worden steeds populairder en daardoor groeit ook in appartementsgebouwen de behoefte aan laadmogelijkheden. Voor een Vereniging van Mede-Eigenaars (VME) is het meestal verstandig om niet telkens afzonderlijke laadpalen te laten installeren, maar te kiezen voor een collectieve laadinfrastructuur. Zo ontstaat één toekomstgericht systeem waarop vandaag én later meerdere bewoners kunnen aansluiten.
Een goed ontworpen laadoplossing houdt rekening met het beschikbare elektrische vermogen, de parkeerplaatsen, het aantal huidige en toekomstige elektrische wagens, de verdeling van de kosten en het beheer van het laadverbruik.
Wat is collectief laden in een appartementsgebouw?
Bij collectief laden wordt een appartementsgebouw voorbereid op het opladen van meerdere elektrische voertuigen. In plaats van iedere bewoner volledig afzonderlijk kabels en installaties te laten plaatsen, wordt een gemeenschappelijke laadinfrastructuur aangelegd waarop verschillende laadpunten kunnen worden aangesloten.
Denk aan een centrale elektrische voeding, verdeelborden, kabelgoten, bekabeling, beveiligingen, datacommunicatie en een slim laadbeheersysteem. Vervolgens kunnen laadpunten worden toegevoegd wanneer bewoners elektrisch gaan rijden.
Fluvius onderscheidt voor appartementsgebouwen verschillende technische oplossingen. Laadpunten kunnen bijvoorbeeld achter privémeterinstallaties worden aangesloten, maar een gemeenschappelijke meter of een afzonderlijke aansluiting voor de laadinfrastructuur behoort eveneens tot de mogelijkheden. Welke oplossing geschikt is, moet technisch worden onderzocht.
Individueel of collectief laden?
Een individuele laadpaal lijkt voor de eerste eigenaar van een elektrische wagen soms de eenvoudigste oplossing. Naarmate meer bewoners een elektrische auto kopen, kunnen afzonderlijke installaties echter moeilijker te beheren worden.
Wat is het verschil tussen individueel laden en collectief laden in een appartementsgebouw
| Individueel laden | Collectief laden |
|---|---|
| Gericht op één bewoner | Gericht op meerdere bewoners |
| Eigen laadpunt en traject | Gemeenschappelijke basisinfrastructuur |
| Beperkt rekening met toekomstige laadpunten | Ontworpen om later uit te breiden |
| Vermogensbeheer per installatie | Centraal slim laadbeheer mogelijk |
| Meerdere afzonderlijke kabeltrajecten mogelijk | Gestructureerde bekabeling |
| Afrekening individueel georganiseerd | Centrale registratie en individuele verrekening mogelijk |
Collectief laden betekent overigens niet dat iedereen onmiddellijk een laadpaal moet kopen. De VME kan bijvoorbeeld eerst een toekomstbestendige basisinfrastructuur laten installeren. Bewoners kunnen vervolgens volgens de afgesproken regels een eigen laadpunt op het systeem laten aansluiten.
Welke laadoplossingen zijn mogelijk?
Er bestaat geen standaardoplossing die geschikt is voor ieder appartementsgebouw. Een gespecialiseerde laadpaal-installateur onderzoekt onder andere de bestaande elektrische aansluiting, verdeelborden, beschikbare capaciteit, parkeerindeling en verwachte laadbehoefte.
Een belangrijke keuze is waar de laadinstallatie elektrisch wordt aangesloten. Dat kan onder bepaalde omstandigheden achter individuele meters, via een gemeenschappelijke meter of via een afzonderlijke aansluiting voor de parking of laadinstallatie.
Bij meerdere laadpunten is slim laden of load balancing bijzonder interessant. Het systeem verdeelt het beschikbare vermogen over de aangesloten wagens. Fluvius geeft aan dat bij meer dan twee laadpunten slim laden wordt gebruikt om het benodigde aansluitvermogen te beperken.
Zo hoeft niet iedere wagen voortdurend op maximaal vermogen te laden.
Waar kunnen collectieve laadpunten geplaatst worden?
Collectieve laadinfra kan bij uiteenlopende soorten parkeerplaatsen worden voorzien:
- Ondergrondse parking: laadpunten worden doorgaans tegen muren, kolommen of op afzonderlijke sokkels geplaatst. Kabelgoten kunnen verschillende parkeerplaatsen met de centrale installatie verbinden.
- Bovengrondse parking: laadpalen kunnen tegen een gebouw of op vrijstaande palen worden gemonteerd. Bij aanleg kan meteen rekening worden gehouden met toekomstige parkeerplaatsen.
- Parkeergarage: een centrale infrastructuur met kabelgoten en verdeelborden maakt gefaseerde uitbreiding relatief eenvoudig.
- Individuele garageboxen: ook hier kan een gemeenschappelijk concept interessant zijn wanneer verschillende garages tot hetzelfde appartementscomplex behoren.
- Gemeenschappelijke buitenparking: de infrastructuur kan over meerdere parkeerplaatsen worden verdeeld en eventueel gecombineerd worden met andere energie-installaties.
Bij nieuwbouw en bepaalde ingrijpende renovaties gelden in Vlaanderen bovendien specifieke verplichtingen rond laadinfrastructuur. Voor nieuwe woongebouwen met minstens twee parkeerplaatsen moet infrastructuur voor leidingen of kabelgoten voor iedere parkeerplaats worden voorzien. Bij bepaalde ingrijpende renovaties van woongebouwen met meer dan tien parkeerplaatsen geldt eveneens infrastructuur voor iedere parkeerplaats.
Voor bestaande woongebouwen zonder ingrijpende renovatie bestaat momenteel geen algemene verplichting op basis van deze regeling.
Waarom is slim laden belangrijk?
Stel dat twintig bewoners tegelijkertijd thuiskomen en hun elektrische wagen aansluiten. Zonder sturing kan de gezamenlijke vermogensvraag zeer groot worden.
Een slim laadbeheersysteem controleert hoeveel elektrisch vermogen beschikbaar is en verdeelt dit over de aangesloten voertuigen. Wanneer ‘s nachts het algemene verbruik van het gebouw daalt, kan meer vermogen beschikbaar komen voor de wagens.
Wie betaalt het elektriciteitsverbruik?
Een belangrijk aandachtspunt voor de VME is dat iedere gebruiker betaalt voor zijn eigen laadverbruik.
Daarvoor kan laadsoftware het verbruik per gebruiker of laadpunt registreren. Afhankelijk van het gekozen beheermodel kan vervolgens periodiek worden afgerekend. Ook laadpassen en systemen voor automatische facturatie zijn mogelijk.
Maak vóór de installatie duidelijke afspraken over wie de basisinfrastructuur betaalt, wie een individueel laadpunt betaalt en hoe elektriciteit, beheer en onderhoud worden doorgerekend.
Bewoners, VME en syndicus
De communicatie tussen bewoners, VME en syndicus is minstens even belangrijk als de technische installatie. De syndicus staat in voor het beheer van de gemeenschappelijke delen, roept de algemene vergadering bijeen en voert beslissingen van de algemene vergadering uit.
Een praktisch traject begint daarom met het inventariseren van de laadbehoefte. Hoeveel bewoners rijden vandaag elektrisch? Wie verwacht binnen twee of vijf jaar een elektrische wagen? Hoeveel parkeerplaatsen zijn er?
Vervolgens kan de syndicus één of meerdere gespecialiseerde installateurs een technisch voorstel en offerte laten maken. Zo kan de algemene vergadering een onderbouwde beslissing nemen over de infrastructuur, financiering, uitbreiding en gebruiksregels.
Voordelen van collectieve laadinfra
De grootste troef is de schaalbaarheid. Een gebouw met bijvoorbeeld 40 parkeerplaatsen hoeft niet onmiddellijk 40 laadpunten te installeren. Het kan wel een infrastructuur voorzien waarop uiteindelijk veel of alle plaatsen aangesloten kunnen worden.
Een centraal concept biedt daarnaast mogelijkheden voor slim laden, overzichtelijk beheer en een correcte verdeling van het laadverbruik. Het voorkomt bovendien dat doorheen de jaren verschillende bewoners ieder hun eigen technische oplossing laten installeren.
Tip 1: denk verder dan de huidige elektrische wagens
Ontwerp de infrastructuur niet uitsluitend voor de drie bewoners die vandaag elektrisch rijden. Onderzoek hoeveel parkeerplaatsen op termijn aangesloten kunnen worden.
Tip 2: laat het beschikbare vermogen vooraf onderzoeken
Meer laadpunten betekent niet automatisch dat een zeer zware nieuwe aansluiting nodig is. Laat eerst het huidige aansluitvermogen, de piekbelasting en de mogelijkheden van slim laden onderzoeken.
Tip 3: spreek de kostenverdeling vooraf af
Leg duidelijk vast welke kosten gemeenschappelijk zijn en welke individueel worden gedragen. Denk daarbij niet alleen aan de laadpaal, maar ook aan basisinfrastructuur, elektriciteit, software, onderhoud en eventuele uitbreidingen.
Laadpalen combineren met zonnepanelen
Heeft het appartementsgebouw gemeenschappelijke zonnepanelen? Dan kan het interessant zijn om laadinfra mee te nemen in een breder energieconcept.
De Vlaamse overheid raadt bij de analyse van energiedelen in appartementsgebouwen zelfs aan om potentiële investeringen zoals zonnepanelen, collectieve laadpalen, warmtepompen en slimme sturing samen te bekijken.
Slimme sturing kan bijvoorbeeld proberen meer te laden wanneer lokaal zonne-energie beschikbaar is. De technische en administratieve mogelijkheden hangen af van de gekozen aansluitings- en energieconstructie.
Laadpaal aanmelden bij Fluvius
Een gespecialiseerde installateur kan de VME begeleiden bij de technische vereisten, keuring, aansluiting en toepasselijke meldingen.
Veelgestelde vragen over laadpalen in appartementsgebouwen
1. Moet iedere bewoner onmiddellijk een laadpaal plaatsen?
Nee. Bij collectieve laadinfra kan eerst een gemeenschappelijke basisinfrastructuur worden aangelegd. Individuele laadpunten kunnen vervolgens worden toegevoegd wanneer bewoners ze nodig hebben.
2. Kan een laadpaal in een ondergrondse parking?
Ja. Ook ondergrondse parkings kunnen van laadinfrastructuur worden voorzien. De technische uitwerking, bekabeling, elektrische beveiligingen en geldende veiligheidsvoorschriften moeten daarbij correct worden onderzocht.
3. Moeten laadpalen altijd op de gemeenschappelijke elektriciteitsmeter worden aangesloten?
Nee. Fluvius bevestigt expliciet dat dit niet noodzakelijk is. Afhankelijk van het gebouw zijn verschillende aansluitconcepten mogelijk, waaronder aansluiting achter privémeterinstallaties of via een gemeenschappelijke meter.
4. Wat gebeurt er als meerdere bewoners tegelijkertijd laden?
Met slim laden of load balancing kan het beschikbare vermogen over verschillende laadpunten worden verdeeld. Hierdoor hoeft niet iedere wagen tegelijkertijd op maximaal vermogen te laden.
5. Is collectieve laadinfrastructuur interessant als maar enkele bewoners elektrisch rijden?
Juist dan kan het verstandig zijn om vooruit te kijken. De VME kan een schaalbare basisinfrastructuur laten ontwerpen en voorlopig slechts enkele laadpunten installeren. Nieuwe bewoners kunnen later volgens hetzelfde concept worden aangesloten zonder telkens een volledig nieuwe oplossing te moeten uitwerken.